जिल्हा व स्थानिक भरती
जिल्हा परिषद भरती 2026
ग्रामसेवक, आरोग्य सेवक, कनिष्ठ अभियंता, पर्यवेक्षिका यांसारख्या जिल्हा परिषदेतील गट-क व गट-ड पदांसाठी जिल्हानिहाय भरती.
- आयोजक संस्था
- ग्रामविकास विभाग, महाराष्ट्र शासन
- शैक्षणिक पात्रता
- १०वी ते पदवीधर (पदानुसार)
- एकूण जागा
- १८,०००+ जागा
परीक्षेची ओळख
जिल्हा परिषद भरती ही राज्यातील सर्वात मोठ्या भरती प्रक्रियांपैकी एक असून यात १०वी उत्तीर्ण ते पदवीधर अशा विविध पात्रतेच्या उमेदवारांसाठी संधी असतात.
प्रमुख पदे
| पद | किमान पात्रता |
|---|---|
| ग्रामसेवक / ग्रामविकास अधिकारी | पदवी किंवा कृषी पदविका |
| आरोग्य सेवक / सेविका | १२वी विज्ञान + प्रशिक्षण |
| कनिष्ठ अभियंता (स्थापत्य) | सिव्हिल डिप्लोमा / पदवी |
| पर्यवेक्षिका (अंगणवाडी) | पदवी |
| औषध निर्माण अधिकारी | D.Pharm / B.Pharm |
| कनिष्ठ सहायक / लिपिक | पदवी + MS-CIT |
प्रत्येक पदासाठी वेगळी परीक्षा होते आणि एका जिल्ह्यातून अनेक पदांसाठी अर्ज करता येतो.
पात्रता
पात्रता पदानुसार बदलते. सर्व पदांसाठी समान अटी:
- महाराष्ट्राचा अधिवास
- मराठीचे ज्ञान आवश्यक
- बहुतेक पदांसाठी MS-CIT किंवा समकक्ष संगणक प्रमाणपत्र
तांत्रिक पदांसाठी (कनिष्ठ अभियंता, औषध निर्माण अधिकारी) संबंधित पदविका/पदवी आणि नोंदणी प्रमाणपत्र आवश्यक.
वयोमर्यादा
| प्रवर्ग | वयोमर्यादा |
|---|---|
| खुला | १८ - ३८ वर्षे |
| मागासवर्गीय | १८ - ४३ वर्षे |
| दिव्यांग | १८ - ४५ वर्षे |
वयोमर्यादा Calculator
तुमची जन्मतारीख टाका — तुम्ही किती वर्षे पात्र आहात ते लगेच कळेल.
Exam Pattern
ऑनलाइन (CBT) परीक्षा, मुलाखत नाही.
| विषय | प्रश्न | गुण |
|---|---|---|
| मराठी | १५ | ३० |
| इंग्रजी | १५ | ३० |
| सामान्य ज्ञान | १५ | ३० |
| बुद्धिमत्ता व गणित | १५ | ३० |
| पदनिहाय तांत्रिक विषय | ४० | ८० |
| एकूण | १०० | २०० |
वेळ ९० मिनिटे, प्रत्येक प्रश्नाला २ गुण, २५% ऋण गुण.
लक्षात घ्या: २०० पैकी ८० गुण पदनिहाय तांत्रिक विषयाचे आहेत — म्हणजे ४०%. त्यामुळे तुमच्या पदाच्या विषयाची तयारी सर्वात महत्त्वाची.
Syllabus
सामाईक विषय
- मराठी: व्याकरण, म्हणी, समानार्थी-विरुद्धार्थी, उतारा
- इंग्रजी: Grammar, Vocabulary, Comprehension
- सामान्य ज्ञान: महाराष्ट्राचा भूगोल व इतिहास, राज्यघटना, पंचायत राज, ग्रामविकास योजना, चालू घडामोडी
- बुद्धिमत्ता व गणित: मालिका, सांकेतिक भाषा, शेकडेवारी, सरासरी, गुणोत्तर
पदनिहाय तांत्रिक विषय
- ग्रामसेवक: पंचायत राज व्यवस्था, ७३वी घटनादुरुस्ती, ग्रामपंचायत अधिनियम, ग्रामविकास योजना, कृषी विस्तार
- आरोग्य सेवक: सार्वजनिक आरोग्य, राष्ट्रीय आरोग्य कार्यक्रम, लसीकरण, साथरोग नियंत्रण, प्रथमोपचार
- कनिष्ठ अभियंता: स्थापत्य अभियांत्रिकी — बांधकाम साहित्य, सर्वेक्षण, अंदाजपत्रक, जलसंधारण
- पर्यवेक्षिका: बालविकास, पोषण, ICDS योजना, महिला व बालकल्याण
- औषध निर्माण अधिकारी: औषधशास्त्र, औषध वितरण, औषध व सौंदर्य प्रसाधने कायदा
वेतन व पदे
| पद | वेतनश्रेणी | अंदाजे वेतन |
|---|---|---|
| ग्रामविकास अधिकारी | S-8 | ₹३८,००० - ₹४४,००० |
| ग्रामसेवक | S-6 | ₹३०,००० - ₹३५,००० |
| कनिष्ठ अभियंता | S-13 | ₹५०,००० - ₹५६,००० |
| आरोग्य सेवक | S-8 | ₹३५,००० - ₹४०,००० |
| कनिष्ठ सहायक | S-6 | ₹३०,००० - ₹३४,००० |
Cut Off
कट ऑफ पद व जिल्ह्यानुसार मोठ्या प्रमाणात बदलतो. २०० पैकी सर्वसाधारण कल:
| पद | खुला प्रवर्ग |
|---|---|
| ग्रामसेवक | १४५ - १६५ |
| आरोग्य सेवक | १३० - १५० |
| कनिष्ठ अभियंता | १३५ - १५५ |
| कनिष्ठ सहायक | १४० - १६० |
तयारी कशी करावी
१. तांत्रिक विषय हाच निर्णायक
२०० पैकी ८० गुण तुमच्या पदाच्या विषयाचे आहेत. सामाईक विषयांत सर्वांचे गुण साधारण सारखेच येतात — फरक तांत्रिक विषयातच पडतो. तयारीचा ५०% वेळ इथेच द्या.
२. पंचायत राज पक्के करा
ग्रामसेवक पदासाठी तर हा गाभाच आहे, पण सर्वच पदांच्या सामान्य ज्ञानात पंचायत राजवर प्रश्न येतात. ७३वी घटनादुरुस्ती, त्रिस्तरीय रचना, ग्रामसभेचे अधिकार आणि ग्रामपंचायत अधिनियम नीट समजून घ्या.
३. ग्रामविकास योजना यादी करा
मनरेगा, जलजीवन मिशन, स्वच्छ भारत, PMAY-ग्रामीण, राष्ट्रीय ग्राम स्वराज अभियान — या योजनांची उद्दिष्टे, लाभार्थी व निधी वाटप यावर प्रश्न ठरलेले असतात.
४. एका अर्जात अनेक पदे
पात्रता असल्यास एकाच जिल्ह्यातून अनेक पदांसाठी अर्ज करा. सामाईक विषय एकच असल्याने अतिरिक्त तयारी फक्त तांत्रिक विषयाची लागते.
संदर्भ Books
- मो. रा. वाळंबे — मराठी व्याकरण
- किशोर लवटे — पंचायत राज
- महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियम — मार्गदर्शक
- महाराष्ट्र वार्षिकी — योजना प्रकरण
- पदनिहाय तांत्रिक विषयाची मानक पाठ्यपुस्तके
महत्त्वाच्या तारखा
| टप्पा | तारीख | Status |
|---|---|---|
| जाहिरात प्रसिद्ध | जिल्हानिहाय — रिक्त जागांनुसार | संभाव्य |
| ऑनलाइन परीक्षा | अर्जानंतर ६ - १२ आठवडे | संभाव्य |
या परीक्षेची तयारी आमच्या Apps मधून करा
जिल्हा परिषद भरती विषयी वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
तुम्ही पात्र असलेल्या सर्व पदांसाठी अर्ज करता येतो, मात्र प्रत्येक पदासाठी स्वतंत्र शुल्क भरावे लागते आणि स्वतंत्र परीक्षा द्यावी लागते.
दोन्ही पदांची कामे सारखीच आहेत, पण ग्रामविकास अधिकारी हे वरचे पद असून त्याची वेतनश्रेणी (S-8) ग्रामसेवकापेक्षा (S-6) जास्त आहे. ग्रामसेवक पदावरून अनुभवाने ग्रामविकास अधिकारी पदावर पदोन्नती मिळते.
आरोग्यसेवक, कनिष्ठ अभियंता, पशुधन पर्यवेक्षक, अंगणवाडी पर्यवेक्षिका, कनिष्ठ सहायक, विस्तार अधिकारी आणि इतर अनेक गट-क संवर्गातील पदे. प्रत्येक पदाची शैक्षणिक अट वेगळी असते — तांत्रिक पदांसाठी संबंधित पदविका किंवा पदवी लागते.
तुलनेने होय. जागा जिल्हानिहाय वाटल्या जातात, त्यामुळे राज्यव्यापी भरतीच्या तुलनेत एका जागेमागे उमेदवारांची संख्या कमी असते. आपल्या जिल्ह्यातील मागील वर्षांचे कट-ऑफ तपासणे इथे विशेष उपयुक्त ठरते — ते जिल्ह्यानुसार बरेच वेगळे असतात.
संबंधित Blog
संबंधित परीक्षा
तलाठी भरती
महसूल विभाग, महाराष्ट्र शासन (जिल्हाधिकारी कार्यालय)
आरोग्य विभाग भरती
सार्वजनिक आरोग्य विभाग, महाराष्ट्र शासन